Stekend, zeurend, brandend, fel, mild en kloppend: het zijn allemaal voorbeelden van variaties op hoe je pijn kunt beleven. In deze blog gaan we in op de basis van pijn; de rol van het zenuwstelsel, soorten pijn en pijnbeleving. Als je beter begrijpt hoe dit werkt, dan kun je ook gerichter werken aan je herstel.

Rol van het zenuwstelsel

Je hebt zojuist in de keuken staan rommelen om een heerlijke cake te bakken. De muziek staat aan, je danst en zingt mee, doet een afwasje, haalt een doekje over de keuken en PING! De cake is klaar! Je opent de oven, trekt de cake een stukje naar voren om te kijken hoe hij eruit ziet: ja top! Die is klaar! Maar AU! Die bakvorm was heet! Je trekt snel je hand terug.

Voordat je je hand terugtrekt, is er een signaal (een actiepotentiaal) vanuit je vinger, via je zenuwcellen en door je ruggenmerg naar je hersenen gegaan, hier is de informatie verwerkt. Tegelijkertijd is daar een inschatting gemaakt van het gevaar hiervan voor het lichaam. De reactie op die inschatting was om je hand direct terug te trekken.

Actiepotentiaal – ruggenmerg – hersenen – ruggenmerg – reactie

Gemyeliniseerde zenuwvezel

Een zenuwvezel kan dik of dun zijn en een soort van een geleidingslaag bevatten. Een dikke zenuwvezel met geleidingslaag geeft supersnel informatie door en zorgt er zo voor dat grote schade voorkomen kan worden door een snelle reactie, zoals in het voorbeeld van de ovenschaal.

Ongemyeliniseerde zenuwvezel

Een dunne zenuwvezel zonder geleidingslaag is veel langzamer en komt in actie na de eerste reactie op pijn. Dit is de zeurende pijn die je een tijdje na het ovenschaalincident voelt.

Nociceptieve pijn

Nociceptieve pijn is de reactie van het lichaam op de eerste weefselschadeprikkel. Knijp jezelf maar eens snel in je arm, voel je dat? Je ervaart een korte pijn, dit is de eerste reactie van het lichaam op de prikkel die je geeft. Een ander goed voorbeeld hiervan is dat je je brandt aan die hete cakevorm.

De beleving van nociceptieve pijn is dus als volgt: scherp op het moment van het aanraken van de hete schaal tot aan het kloppende, zeurende wat daarop volgt. Dit wordt door zenuwvezels bepaald.

Op het moment dat er schade is aan het lichaam, begint het herstelproces.

Perifeer neurogene pijn

Je kunt ook een perifeer neurogene pijn hebben, dit is de pijn als gevolg van zenuwbeknelling of beschadiging. De pijn die hierbij hoort, is meer dat uitstralende tintelende gevoel dat je soms in je arm of been kunt ervaren. Maar ook de pijn die je in je voet kunt hebben, terwijl je rugklachten hebt. De beleving kan brandend of pulserend zijn, maar ook in de vorm van kramp voorkomen.

Binnen de fysiotherapie denken we altijd na over de fase waarin in iemand zich bevindt met diens blessure. Dit heeft invloed op de manier van handelen. De fases bestaan uit:

  • Acute pijn: 0 – 3 weken (de eerste pijn na een overbelasting)
  • Subacute pijn: 3 – 12 weken
  • Chronische pijn: > 12 weken

Soorten pijn

Acute pijn:

Acute pijn heeft een duidelijke oorzaak en is van korte duur, de pijn die je ervaart nadat het je bijvoorbeeld in de rug is geschoten, je door je enkel bent gegaan of je vinger overstrekt.

Chronische pijn:

Ik merk vaak dat mensen chronische pijn zien als iets waar flinke pijn van ervaren wordt of pijn die vaker terugkomt. Mensen hebben vaak het idee dat chronische pijn heel erg is en dat het iets is waar je niet meer of heel erg moeilijk vanaf kunt komen. Dit hoeft helemaal niet zo te zijn.

Chronische pijn

Als er sprake is van chronische pijn, betekent dit dat de pijnbeleving langer aanwezig is en de beleving hiervan uit balans kan raken. Er kunnen dan veranderingen in het beschadigde weefsel ontstaan, maar ook aan het gebied eromheen. Even terug naar het voorbeeld van de ovenschaal: niet alleen je vinger, maar ook de rest van de hand kan er last van gaan ondervinden. Er vinden veranderingen plaats in het centraal zenuwstelsel, je ziet eigenlijk geen schade meer, maar onderliggend is er nog wel pijn. Het kan zelfs zo zijn dat prikkels die normaal niet pijnlijk zijn, zoals temperatuur of aanraking dan een hevige pijn kunnen geven.

Chronische pijn bestaat niet alleen uit weefselschade die ontstaan is na nociceptieve pijn en/of perifeer neurogene pijn, maar ook door pijn van psychologische oorsprong. Het komt erop neer dat het herstel om wat voor reden dan ook verstoord is geraakt. Dit kan komen door een bepaalde ernst van weefselschade, bijvoorbeeld het scheuren van een pees of afknelling van een zenuw. Maar ook door psychologische oorsprong (bijvoorbeeld ilness beliefs), zoals langdurige stress.

Chronische pijn

  • Pijnbeleving langer aanwezig
    • Disbalans
  • Veranderingen in weefsel en gebied eromheen
  • Centraal zenuwstelsel is veranderd
  • Verhoogde gevoeligheid

Chronische ziekte

Het is van belang dat je begrijpt dat er bepaalde lichamelijke aandoeningen zijn, bijvoorbeeld een auto-immuunziekte, zoals reuma, waarbij het normale herstel van je lichaam belemmerd is en het herstel dus anders werkt. We hebben het dan over een chronische ziekte, waarbij chronische pijn veelvoorkomend is. Het aanpassen van je belasting en belastbaarheid kan hier helpen, maar het kan ook zijn dat aanvullende medicatie van belang is om de belastbaarheid van het lichaam zo optimaal mogelijk te maken.

Pijnbeleving

Dan is er nog zoiets als pijnbeleving. En dat is een combinatie van het mentale en het fysieke. Als jouw vader al jarenlang regelmatig klachten heeft van zijn lage rug, kan dit ervoor zorgen dat jij wellicht een bepaalde ervaring aan deze klachten koppelt. Je hebt gezien hoeveel klachten hij ervan heeft gehad. Op het moment dat jij een keer lage rugklachten hebt, die wellicht een hele andere oorsprong hebben, kun je daardoor de pijn veel heviger ervaren dan het daadwerkelijk is.

Deze koppeling wordt bepaald door de zogenaamde illness beliefs (een kader dat ervoor zorgt dat je met pijn om kunt gaan, vaak contra-indicatief en inconsistent). Dit is net als jouw stressbeleving bepaald door je persoonlijkheid, sociale steun, genen en zelfbewustzijn.

Persoonlijk en betrokken

Als we jouw pijnbeleving, de soort pijn en de rol van het zenuwstelsel in kaart hebben gebracht, ga ik gericht met je aan het werk voor jouw herstel, een passend en op-maat herstel.

Heb je na het lezen van deze blog vragen of herken je bepaalde dingen, maar heb je extra hulp nodig? Je kunt altijd contact met mij opnemen en bent van harte welkom bij mij in de praktijk!

Ervaar het verschil, laten we samen werken aan jouw herstel